Oliwa z oliwek kontroluje cholesterol.

Oliwa z oliwek a cholesterol — co mówi na ten temat nauka?

Podwyższony poziom cholesterolu dotyczy w Polsce coraz większej liczby dorosłych, a dieta jest jednym z niewielu czynników, na które mamy realny wpływ. Oliwa z oliwek extra virgin od dekad zajmuje centralne miejsce w diecie śródziemnomorskiej — jednej z najlepiej przebadanych diet pod kątem zdrowia serca. Sprawdźmy, co dokładnie na temat cholesterolu mówią badania i jak wybrać oliwę, która rzeczywiście ma te właściwości.

Dlaczego rośnie nam poziom cholesterolu?

Podwyższone stężenie cholesterolu (hipercholesterolemia) bywa uwarunkowane genetycznie — u części osób gen odpowiedzialny za usuwanie cholesterolu z krwi funkcjonuje nieprawidłowo. U większości ludzi decydujący wpływ mają jednak dieta i styl życia: brak aktywności fizycznej oraz nadmiar tłuszczów nasyconych i rafinowanych cukrów w żywności przetworzonej — gotowych daniach, wędlinach, przemysłowym pieczywie czy słodyczach. Te produkty sprzyjają nie tylko podwyższonemu cholesterolowi, ale też otyłości i cukrzycy typu 2. Cholesterol to zresztą tylko jeden z wielu obszarów zdrowia, na które dieta ma wpływ — szerzej piszemy o tym przy okazji właściwości zdrowotnych oliwy z oliwek.

Dobry (HDL) i zły (LDL) cholesterol — na czym polega różnica

Cholesterol kojarzy się głównie negatywnie, ale organizm go potrzebuje — problemem jest jego nadmiar i proporcje między frakcjami:

• LDL ma tendencję do odkładania się w ścianach tętnic, co z czasem prowadzi do ich zwężenia i zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
• HDL działa odwrotnie — transportuje nadmiar cholesterolu z powrotem do wątroby, skąd organizm go usuwa.

Kluczowe jest więc nie tylko obniżanie LDL, ale i utrzymanie odpowiedniego poziomu HDL.

Co na temat cholesterolu mówi EFSA

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dopuścił oficjalne oświadczenie zdrowotne dotyczące tłuszczów jednonienasyconych i wielonienasyconych: zastąpienie w diecie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi. Oliwa z oliwek extra virgin — dzięki wysokiej zawartości kwasu oleinowego, jednonienasyconego tłuszczu z grupy omega-9 — świetnie wpisuje się w ten mechanizm, pod warunkiem że rzeczywiście zastępuje w diecie tłuszcze nasycone (masło, smalec, oleje tropikalne), a nie jest jedynie do nich dodawana.

Drugie zatwierdzone przez EFSA oświadczenie dotyczy polifenoli zawartych w oliwie z oliwek — związków takich jak oleuropeina, obecnych zwłaszcza w liściach i miąższu owoców. Chronią one lipidy we krwi (w tym LDL) przed stresem oksydacyjnym, pod warunkiem że oliwa dostarcza minimum 5 mg hydroksytyrozolu i jego pochodnych na 20 g produktu dziennie. To właśnie ta „gorycz" i „pikantność" wyczuwalna w gardle przy degustacji dobrej oliwy są wskaźnikiem wysokiej zawartości polifenoli — delikatna w smaku oliwa najczęściej zawiera ich znacznie mniej. Przykładem oliwy z udokumentowaną, wysoką zawartością polifenoli jest ekologiczna Puerta de las Villas z pierwszego tłoczenia na zimno.

Oliwa z oliwek na tle innych olejów roślinnych

Tanie oleje roślinne, np. kokosowy czy palmowy, są zwykle rafinowane chemicznie i zawierają więcej tłuszczów nasyconych, co nie sprzyja prawidłowemu profilowi lipidowemu. Oleje takie jak słonecznikowy czy kukurydziany bywają z kolei sztucznie wzbogacane w kwas oleinowy — mogą obniżać LDL, ale przy okazji obniżają też korzystny HDL.

Oliwa z oliwek extra virgin z pierwszego tłoczenia na zimno pozostaje jedynym powszechnie dostępnym olejem roślinnym, który jest niemodyfikowanym, czystym sokiem z owoców. Warto jednak czytać etykiety uważnie — produkt opisany po prostu jako „oliwa z oliwek" (bez „extra virgin") to zwykle mieszanka oliwy rafinowanej z niewielkim dodatkiem oliwy z pierwszego tłoczenia, o znacznie niższej zawartości polifenoli. Podobnie określenia „delikatna" lub „lekka" najczęściej oznaczają oliwę rafinowaną. Więcej o tym, na co zwrócić uwagę przy zakupie oliwy, piszemy w osobnym artykule.

Jak wybrać oliwę, która realnie wspiera zdrowie

Żeby skorzystać z opisanych wyżej właściwości, warto sięgać po oliwę z pierwszego tłoczenia na zimno — najlepiej ekologiczną, o niskiej kwasowości i udokumentowanej, wysokiej zawartości polifenoli. Taki profil ma np. Oro del Vinalopó — z pełną analizą chemiczną i certyfikatem ekologicznym dostępnymi do wglądu.

Często zadawane pytania