Dlaczego oliwa z oliwek jest taka droga?

Ceny rynkowe oliwy z oliwek osiągają rekordowe poziomy, co staje się powodem do niepokoju zarówno dla konsumentów, jak i dla producentów. W ostatnich miesiącach wzrost ceny oliwy z oliwek stał się zauważalny, a prognozy wskazują na dalsze podwyżki. Sytuacja ta jest wynikiem wielu czynników, w tym znacznego spadku produkcji, która obniżyła się o połowę w porównaniu do lat ubiegłych. Jeśli mówiło się, że rok 2022 pod względem wielkości zbiorów oliwek był zły, to rok 2023 był po prostu tragiczny. Na szczęście słabe zbiory nie przyczyniły się do pogorszenia jakości oliwy z oliwek. Jest wręcz przeciwnie, w tym roku jakość oliwy jest lepsza niż w latach wcześniejszych. Widać, że natura wynagradza niskie plony oliwą z oliwek najlepszej jakości.

Zbiory oliwek czterokrotnie mniejsze.

Według Prezesa olejarni, w której kupuję oliwę, Pana Juana Castelló, dwa lata temu wielkość zbiorów w jego gospodarstwie wyniosła 4 mln kilo. W zeszłym roku udało się zebrać już tylko 2 mln kilogramów, czyli połowę mniej. Gdy wydawało się, że zeszły rok był wyjątkowo zły, rok obecny pokazał, że może być jeszcze gorzej. Zebrano jedynie 1 mln kilogramów oliwek. Niektórzy rolnicy, zrzeszeni w olejarni San Cristobal, nie zebrali nic. Podobne było w całej Hiszpanii, co potwierdza szef eksportu Puerta de las Villas. To druga olejarnia, z której sprowadzam oliwę. W tym roku w ofercie nie będzie oliwy z oliwek frantoio, bo z powodu suszy nie udało się zabrać oliwek tej odmiany. Z pozostałych odmian wytłoczono tak mało soku, że tłocznia zdecydowała się tylko na półlitrowe butelki. Zrezygnowano zupełnie z tak kiedyś popularnych 3 litrowych puszek. Sytuacja rolników jest bardzo niedobra. Niektórzy ostatnie zbiory mieli 2 lata temu, czyli od 2 lat nic nie zarabiają. A trzeba wiedzieć, że gaj oliwny wymaga takich samych nakładów pracy, niezależnie od tego, czy są zbiory czy też nie.

Jakie są przyczyny zmniejszenia zbiorów oliwek?

Wzrost ceny oliwy z oliwek jest wynikiem trudnych warunków pogodowych, które wpłynęły na plony. Susze oraz zmiany klimatyczne miały negatywny wpływ na uprawy oliwek w Hiszpanii, co skutkowało mniejszą produkcją i wyższymi cenami. Producenci są zmuszeni podnieść ceny, aby zrekompensować straty, co prowadzi do dalszego wzrostu kosztów dla konsumentów. Drzewa oliwne, rosną zazwyczaj na obszarach, gdzie występują wysokie temperatury, jednak nie radzą sobie dobrze z przewlekłą suszą. W przypadku braku wystarczającej ilości wody, drzewo oliwne w okresie owocowania zrzuca po prostu oliwki aby ochronić swoje istnienie. Oliwka europejska jest bardzo podatna na zmiany klimatu i długotrwałe szusze.

Dwie główne przyczyny wzrostu cen oliwy z oliwek to:

• Zmienia się klimat, zmieniają się pory roku. Deszcz nie padał we właściwym czasie, dłuższe były okresy suszy. I odwrotnie, gdy była potrzeba słońca w czasie kwitnienia oliwek, przyszły deszczowe tygodnie. Dlatego oliwki nie mogły zawiązać owoców. W Hiszpanii w tym roku mieliśmy fale upałów, niespotykane wcześniej w takiej skali. Nawet w grudniu termometry w rejonie Alicante pokazywały temperaturę 30 stopni.
• Brak możliwości nawadniania. Wynika to bezpośrednio ze zmian klimatycznych i okresów długotrwałej suszy. Hiszpańska rządowa agencja Confederación Hidrográfica del Júcar badająca poziom wód i jej dostępność na danym obszarze wykazała, że nie było wystarczającej ilości wody do spożycia przez ludzi. Uniemożliwiała więc jej zużycie na potrzeby nawadniania w rolnictwie.

Opisane powyżej czynniki spowodowały znaczne zmniejszenie zbiorów oliwek, nawet czterokrotnie. To musiało wpłynąć na wzrost cen oliwy. Więc ile kosztuje oliwa z oliwek? Parę lat temu w przypadku bardzo dobrej jakości oliwy z oliwek cena za litr wynosiła około 70-100 zł teraz wzrosła dwukrotnie a w przypadku najlepszych ekologicznych oliw trzeba zapłacić ponad 200 zł za litr.

Pomimo słabych zbiorów wysoka jakość.

Na pocieszenie dodam, że przedstawiciele obu olejarni, w których zaopatruję się w oliwę, podkreślają wysoką jakość tegorocznych zbiorów. Wygląda na to, że natura broni się przez trudnymi warunkami klimatycznymi rodząc mniej, ale za to dorodniejsze owoce. Przełożyło się to na bardzo wysoką jakość oliwy. Kwasowość oliwy z oliwek picual w tym roku wynosi jedynie 0,12%. Oliwa ma też niespotykanie wysoką zawartość polifenoli.

Warto również zauważyć, że Hiszpania jest jednym z największych producentów oliwy z oliwek na świecie. Spadek produkcji w tym kraju ma zatem globalne konsekwencje. Inne kraje, takie jak Włochy czy Grecja, mogą chwilowo korzystać z tej sytuacji, jednak wzrost ceny oliwy w całym regionie staje się nieunikniony. Dla wielu rodzin basenu morza śródziemnego oliwa z oliwek to podstawowy składnik kuchni, a jej trudna dostępność i wysokie ceny może prowadzić do poważnych problemów. Sytuacja ta pokazuje, jak ważna jest oliwa z oliwek w codziennym życiu oraz jak duże ma znaczenie dla gospodarki lokalnej.